Giá xăng tại Mỹ đã leo lên mức cao nhất trong gần ba năm, phản ánh cú sốc năng lượng toàn cầu do xung đột tại Trung Đông gây ra. Đà tăng này không chỉ làm “nóng” túi tiền người tiêu dùng mà còn làm dấy lên lo ngại về lạm phát kéo dài và sức ép với chính quyền Washington.

Giá xăng đạt đỉnh trong gần 3 năm

Giá xăng tại Mỹ đang trải qua một đợt tăng mạnh hiếm thấy, do tác động của căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông lan rộng trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Theo Hiệp hội ô tô AAA, giá xăng trung bình toàn quốc đã tăng lên 3,79 USD/gallon, so với mức 2,98 USD trước khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran vào cuối tháng 2. Ghi nhận mức cao nhất kể từ tháng 10/2023.

Diễn biến này phản ánh rõ rệt cú sốc nguồn cung dầu mỏ toàn cầu, khi xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn các tuyến vận chuyển chiến lược, đặc biệt là Eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu thế giới mỗi ngày. Việc Iran gần như đình chỉ hoạt động của tàu chở dầu qua khu vực này đã khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu rơi vào trạng thái bất ổn.

Không chỉ gián đoạn vận tải, nguồn cung còn bị thu hẹp do các nhà sản xuất lớn trong khu vực buộc phải cắt giảm sản lượng khi không thể xuất khẩu dầu. Kết quả là giá dầu thô tăng vọt, kéo theo giá xăng tại nhiều quốc gia, trong đó có Mỹ.

Một yếu tố quan trọng khác là đặc tính toàn cầu của thị trường dầu mỏ. Dù Mỹ hiện là nước xuất khẩu ròng dầu, giá nhiên liệu trong nước vẫn chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động quốc tế.

Nguyên nhân nằm ở cấu trúc ngành lọc dầu: phần lớn dầu Mỹ sản xuất là loại nhẹ, trong khi nhiều nhà máy lọc dầu trong nước lại được thiết kế để xử lý dầu nặng, buộc nước này vẫn phải nhập khẩu.

Người dân xếp hàng đổ xăng tại một trạm nhiên liệu ở Mỹ (Ảnh: CNN)

Ngoài yếu tố địa chính trị, giá xăng tại Mỹ còn chịu tác động từ các yếu tố mùa vụ. Vào thời điểm đầu mùa hè, nhu cầu đi lại gia tăng, đồng thời các nhà máy phải chuyển sang sản xuất xăng “mùa hè” với chi phí cao hơn. Điều này càng làm gia tăng áp lực lên giá bán lẻ.

Sự chênh lệch giữa các bang cũng rất đáng chú ý. Tại California, giá xăng trung bình đã vượt 5,5 USD/gallon, trong khi ở Kansas chỉ quanh mức 3,2 USD. Sự khác biệt này đến từ nhiều yếu tố như thuế, nguồn cung và hạ tầng năng lượng.

Trong bối cảnh đó, những tuyên bố từ giới lãnh đạo Mỹ cũng thu hút sự chú ý. Trước khi xung đột xảy ra, Tổng thống Donald Trump từng nhấn mạnh việc kiểm soát giá xăng. Tuy nhiên, gần đây ông lại đưa ra quan điểm khác khi cho rằng giá dầu cao có thể mang lại lợi ích kinh tế cho Mỹ.

“Khi giá dầu tăng, chúng ta kiếm được rất nhiều tiền”, ông phát biểu, nhấn mạnh vai trò của Mỹ như một nhà sản xuất dầu lớn.

Tác động kinh tế

Đà tăng của giá xăng đang nhanh chóng chuyển hóa thành áp lực kinh tế đối với các hộ gia đình Mỹ. Chi phí nhiên liệu cao hơn đồng nghĩa với việc người tiêu dùng phải dành phần lớn thu nhập cho các nhu yếu phẩm, buộc phải cắt giảm chi tiêu ở những lĩnh vực khác.

“Thật sự rất khó khăn. Hiện giờ mọi thứ đều khó khăn với tất cả mọi người. Tôi đổ được ít xăng hơn rất nhiều nhưng lại phải trả nhiều tiền hơn”, cô Amanda Acosta, một cư dân bang Louisiana, chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở túi tiền của người dân, giá nhiên liệu tăng còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa rộng khắp nền kinh tế. Chi phí vận tải tăng kéo theo giá thực phẩm, hàng hóa và dịch vụ leo thang, làm gia tăng áp lực lạm phát vốn đã kéo dài trong nhiều năm qua.

Theo các chuyên gia, đây là một dạng “lạm phát chi phí đẩy” điển hình, khi giá đầu vào tăng khiến toàn bộ chuỗi giá trị bị ảnh hưởng. Nếu xu hướng này kéo dài, nó có thể làm suy yếu sức mua và kìm hãm đà phục hồi kinh tế.

Ông Francesco D’Acunto, giáo sư tài chính tại Đại học Georgetown, cảnh báo tác động của giá xăng cao không chỉ dừng ở chi tiêu ngắn hạn: “Những cú sốc lạm phát kết hợp với bất định trong thời chiến có thể khiến người tiêu dùng ‘đóng băng’. Họ có xu hướng trì hoãn các quyết định tài chính lớn như mua xe hay mua nhà”, ông nói.

Áp lực kinh tế cũng nhanh chóng chuyển thành áp lực chính trị. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, chính quyền Tổng thống Trump có thể đối mặt với những chỉ trích gia tăng. Mâu thuẫn giữa lợi ích của ngành dầu khí và người tiêu dùng ngày càng rõ nét: trong khi các doanh nghiệp năng lượng hưởng lợi từ giá cao, người dân lại phải gánh chi phí ngày càng lớn.

Để đối phó, các chính phủ đã triển khai một loạt biện pháp nhằm tăng nguồn cung. Cơ quan Năng lượng Quốc tế đã cam kết giải phóng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ của các nước thành viên, trong khi Mỹ cũng xác nhận sẽ xuất 172 triệu thùng từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược. Bên cạnh đó, Washington còn tạm thời nới lỏng một số hạn chế đối với dầu Nga.

Dù vậy, giới phân tích nhận định những biện pháp này chỉ mang tính tạm thời. Quá trình đưa dầu từ kho dự trữ ra thị trường cần thời gian, trong khi rủi ro gián đoạn nguồn cung vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Triển vọng phía trước vì thế vẫn đầy bất định. Nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, giá dầu có thể duy trì ở mức cao, kéo theo áp lực lạm phát và rủi ro suy giảm kinh tế. Ngược lại, bất kỳ tín hiệu hạ nhiệt nào cũng có thể giúp thị trường năng lượng ổn định trở lại.

Theo CTV News

Link gốc