Với việc đặt ngưỡng nợ xấu dưới 3%, Ngân hàng Nhà nước chính thức "cấm cửa" những đơn vị có chất lượng tài sản kém tham gia vào các thương vụ mua bán, sáp nhập hay thành lập công ty con.
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa ban hành Thông tư 50/2025/TT-NHNN và Thông tư 60/2025/TT-NHNN nhằm thắt chặt quản lý việc thay đổi cổ đông lớn, tăng vốn điều lệ và hoạt động góp vốn, mua cổ phần của các tổ chức tín dụng (TCTD).
Kiểm soát tốt nợ xấu và kinh doanh có lãi là "tấm vé" bắt buộc để các ngân hàng được phép góp vốn, mua cổ phần doanh nghiệp theo quy định mới nhất.
Cụ thể, theo Thông tư 50/2025 (có hiệu lực từ ngày 07/02/2026), hồ sơ của các cá nhân, tổ chức muốn trở thành cổ đông lớn tại ngân hàng thương mại sẽ bị giám sát nghiêm ngặt hơn. Cụ thể: Người mua cổ phần phải cam kết và chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của nguồn vốn. Đặc biệt, quy định cấm tuyệt đối việc sử dụng nguồn vốn do TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài cấp tín dụng hoặc nguồn vốn từ phát hành trái phiếu doanh nghiệp để mua cổ phần.
Người mua không được đứng tên hộ cá nhân, pháp nhân khác dưới mọi hình thức (trừ trường hợp ủy thác theo pháp luật). Đồng thời, phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về tỷ lệ sở hữu cổ phần và giới hạn đối với nhà đầu tư nước ngoài. Quy định này nhằm siết tình trạng sở hữu chéo.
Thông tư 50 cũng yêu cầu các ngân hàng thương mại cổ phần phải cung cấp hồ sơ chi tiết khi tăng vốn điều lệ từ các nguồn nội lực (quỹ dự trữ, thặng dư vốn, lợi nhuận chưa phân phối hoặc chuyển đổi trái phiếu).
Phương án tăng vốn phải nêu rõ sự cần thiết, thời gian thực hiện và cơ cấu cổ phần dự kiến. Đặc biệt, ngân hàng phải lập danh sách chi tiết các cổ đông sở hữu từ 5% trở lên và nhóm cổ đông cùng người có liên quan sở hữu từ 15% vốn điều lệ trở lên để NHNN kiểm soát sự biến động về quyền lực và sở hữu tại nhà băng.
Tại Thông tư 60/2025/TT-NHNN, Thống đốc NHNN đã đưa ra những tiêu chuẩn khắt khe đối với các TCTD muốn góp vốn, mua cổ phần để thành lập hoặc mua lại công ty con, công ty liên kết về chất lượng tài sản, năng lực tài chính, tuân thủ pháp luật, quy định cho các công ty con để được tăng vốn.
Cụ thể: TCTD phải duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3% trong 12 tháng liền kề trước tháng đề nghị. Phải có kết quả kinh doanh có lãi (theo báo cáo tài chính kiểm toán năm liền kề) và đảm bảo các tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu trong suốt 24 tháng trước khi thực hiện. TCTD không bị xử phạt hành chính về phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro hay vi phạm quy định góp vốn trong vòng 12 tháng.
Đối với công ty con, để được tăng vốn, công ty con của TCTD phải đảm bảo kết quả kinh doanh có lãi trong 3 năm liên tiếp gần nhất.
Các quy định mới này được xem là bước đi quyết liệt của NHNN nhằm tăng cường tính minh bạch của dòng vốn trong hệ thống ngân hàng, ngăn chặn tình trạng sở hữu chéo và đảm bảo các TCTD tập trung nguồn lực vào hoạt động cốt lõi một cách an toàn, bền vững.
Thanh Hoa