Tín dụng toàn hệ thống được dự báo tăng 16-17% trong năm 2027, trong khi huy động vốn khó theo kịp. Trước áp lực cân đối nguồn vốn, các ngân hàng đang mở rộng vay hợp vốn quốc tế, phát hành trái phiếu và tìm kiếm thêm nhà đầu tư nước ngoài.
Mặc dù thanh khoản hệ thống đang có dấu hiệu cải thiện và áp lực lãi suất huy động phần nào hạ nhiệt, bài toán vốn của các ngân hàng chưa hết căng thẳng. Khả năng huy động nguồn vốn dài hạn, kiểm soát chi phí đầu vào và bảo đảm chất lượng tín dụng sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định dư địa tăng trưởng của ngành trong năm 2027.
Nhu cầu vốn tăng, áp lực huy động chưa giảm
Những tháng cuối năm, nhu cầu vốn của doanh nghiệp tăng mạnh khi bước vào giai đoạn chuẩn bị hàng hóa phục vụ sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ dịp Tết. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận vốn vẫn phụ thuộc vào năng lực tài chính và hiệu quả hoạt động của từng doanh nghiệp.
Ông Trần Đức Hiển, Trưởng Ban Kinh tế và Xúc tiến Thương mại, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, cho biết thời gian chuẩn bị hàng hóa chỉ còn khoảng hai tháng nên áp lực vốn lưu động rất lớn. Thông qua một hội nghị kết nối với ngân hàng gần đây, ông đang hỗ trợ 3 doanh nghiệp tiếp cận vốn. Trong đó, một hồ sơ vay khoảng 7-15 tỷ đồng đã được gửi lên nhóm chung, chờ giải ngân trong tuần này hoặc tuần tới.
Tín dụng được dự báo tăng 16-17% trong năm 2027, trong khi huy động vốn khó theo kịp.
Với mức lãi suất khoảng 9-11%/năm, ông Hiển đánh giá đây là mức tương đối hợp lý, nhưng chỉ phù hợp với một số nhóm doanh nghiệp tùy năng lực tài chính và hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
Theo ông Đào Văn Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê, Ngân hàng Nhà nước (NHNN), chương trình tín dụng ưu đãi dành cho các động lực tăng trưởng và doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được 20 ngân hàng thương mại công bố triển khai, với tổng quy mô khoảng 416.000 tỷ đồng, phục vụ 33.000 lượt khách hàng, với mức giảm lãi suất cho vay phổ biến từ 1,5%-2%/năm.
NHNN cũng đề nghị các tổ chức tín dụng cải tiến thủ tục, rút ngắn thời gian xét duyệt, đẩy mạnh cho vay dựa trên dòng tiền và lịch sử tín dụng để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Ở chiều nguồn vốn, thời điểm này, các ngân hàng cho biết thanh khoản đang dồi dào, ngân hàng sẵn sàng giải ngân cho các doanh nghiệp đủ điều kiện. Đại diện ACB cho biết lãi suất huy động tăng khoảng 1,5-2 điểm phần trăm trong 9 tháng đầu năm và có dấu hiệu đạt đỉnh. Đến cuối tháng 10, tín dụng và huy động vốn đều tăng trên 12%, tương đối cân bằng. Gần đây, huy động VND tăng nhanh hơn tín dụng khoảng 1-2 điểm phần trăm, giúp thu hẹp chênh lệch thanh khoản.
Ông Vũ Minh Trường, Phó Tổng Giám đốc VPBank, cũng cho biết áp lực tăng lãi suất huy động trong quý II và quý III/2026 rất lớn, nhưng đã giảm bớt trong những tháng gần đây nhờ điều kiện ngoại hối, tỷ giá và thanh khoản cải thiện.
Tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) của hệ thống ngân hàng đã giảm từ mức đỉnh 102,4% xuống 100,4% trong khoảng 6 tháng. Dù vậy, triển vọng tín dụng tăng cao trong năm tới tiếp tục đặt ra bài toán cân đối nguồn vốn.
Ngân hàng đẩy mạnh huy động vốn quốc tế
Theo dự báo của SSI Research, tín dụng toàn hệ thống có thể tăng khoảng 16-17% trong năm 2027. Riêng nhóm ngân hàng thuộc phạm vi theo dõi của đơn vị này được kỳ vọng tăng 17,9%, dẫn đầu là MBB, VPBank và HDBank - các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc tổ chức tín dụng yếu kém.
Dòng vốn dự kiến tập trung vào xây dựng và hạ tầng, trong đó cho vay hợp vốn sẽ gia tăng để nhiều ngân hàng cùng tài trợ và chia sẻ rủi ro.
Trong khi nhu cầu vay tăng, khả năng huy động khó cải thiện tương ứng. SSI Research cho rằng tiền gửi có kỳ hạn tiếp tục là nguồn vốn chủ đạo, các ngân hàng sẽ phải phát hành thêm chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu để bù đắp chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động.
Áp lực còn đến từ quy mô tín dụng/GDP của Việt Nam hiện ở mức 140-150%. Riêng danh mục siêu dự án đã công bố có thể hấp thụ tối thiểu 30% lượng tín dụng tăng ròng giai đoạn 2026-2030. SSI Research cho rằng cần phát triển thị trường vốn để chuyển rủi ro dài hạn ra khỏi bảng cân đối ngân hàng, nhưng quá trình này cần nhiều năm.
Trước sức ép nguồn vốn, các ngân hàng đang chủ động mở rộng kênh huy động. Ông Nguyễn Hưng, Tổng Giám đốc TPBank, cho biết ngân hàng khai thác cả nguồn vốn trên thị trường 1 (huy động từ tổ chức và dân cư) và thị trường 2 (vay giữa các tổ chức tín dụng). Bên cạnh đó, TPBank tìm kiếm nguồn vốn nước ngoài thông qua các khoản vay ngắn hạn và vay hợp vốn trung, dài hạn nhằm cải thiện chi phí vốn.
Thực tế, nhiều ngân hàng đã huy động thành công những khoản vốn quốc tế quy mô lớn trong năm 2026.
VPBank huy động khoản vay hợp vốn trị giá 1,44 tỷ USD trong nửa đầu năm, đồng thời ghi nhận gần 151.000 tỷ đồng vay ngoại tệ và phát hành 300 triệu USD trái phiếu quốc tế kỳ hạn 5 năm.
HDBank hoàn tất khoản vay hợp vốn xã hội trị giá 721 triệu USD vào cuối tháng 7, do ADB và Standard Chartered đồng thu xếp. Trước đó, ngân hàng phát hành thành công 100 triệu USD trái phiếu xanh quốc tế vào tháng 1/2026. HDBank dự kiến tiếp tục phát hành tối đa 500 triệu USD trái phiếu quốc tế kỳ hạn 3 năm từ cuối năm 2026 đến quý I/2027.
MB cũng hoàn tất huy động 550 triệu USD vốn vay nước ngoài trong nửa đầu năm. Trong khi đó, VIB và Techcombank đặt mục tiêu huy động khoảng 1 tỷ USD, còn ACB đang xúc tiến tiếp cận khoản vay khoảng 300 triệu USD.
Bên cạnh vay vốn, các ngân hàng còn tìm cách tăng vốn chủ sở hữu thông qua phát hành cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài. BIDV đã bán khoảng 3% cổ phần vào tháng 3/2026 và có kế hoạch huy động hoặc bán thêm gần 11%. Vietcombank dự kiến chào bán 6,5% cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài, với số vốn kỳ vọng khoảng 1,2 tỷ USD.
Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối đầu tư Công ty Chứng khoán An Bình (ABS), việc gia tăng huy động vốn quốc tế là phản ứng trước sức ép ngày càng lớn đối với nguồn vốn trong nước.
Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở quy mô vốn huy động mà còn ở hiệu quả phân bổ. Nguồn vốn cần được sử dụng để cải thiện thanh khoản, đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế và hạn chế nguy cơ gia tăng nợ xấu. Việc mở rộng tín dụng cũng phải gắn với chất lượng khoản vay và khả năng hấp thụ vốn.
Huyền Anh