Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu bất ngờ bác kế hoạch Gaza của Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong một động thái được cho là gắn chặt với sức ép từ các đồng minh cực hữu và cuộc tổng tuyển cử đang đến gần.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) trong cuộc họp báo chung với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại Nhà Trắng ở Washington D.C., ngày 4/2/2025. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN phát

Một tuyên bố thẳng thừng

Theo CNN, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vốn thường tránh đưa ra những lập trường quá dứt khoát trong các vấn đề nhạy cảm. Khi buộc phải lựa chọn, ông thường để lại một khoảng mơ hồ để có thể xoay xở nếu tình hình trở nên khó khăn. Nhưng lần này, trong vấn đề lộ trình của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm thúc đẩy thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza, ông Netanyahu lại lựa chọn cách nói thẳng thắn, rõ ràng.

"Tôi muốn nói chính xác: Israel không chấp nhận văn bản 15 điểm", ông Netanyahu phát biểu trong phần mở đầu cuộc họp Nội các Israel thường kỳ hôm Chủ nhật, 9/8

Trên thực tế, ông còn nhắc lại điều này lần thứ hai. "Tôi đã nghe một số người nói: 'Ông chưa nói điều đó'. Vì vậy, tôi sẽ nói lại: Israel không chấp nhận văn bản 15 điểm".

Nhưng đây có thể là một bước đi mạo hiểm, bởi nó có nguy cơ khiến nhà lãnh đạo Mỹ tức giận.

Tổng thống Trump - người đang khao khát một thắng lợi hơn bao giờ hết khi những tính toán liên quan đến Iran ngày càng gặp trở ngại - đã quay trở lại vấn đề Gaza cách đây 10 ngày. Ông tuyên bố Hội đồng Hòa bình của mình đã đạt được một "thỏa thuận lịch sử" với Hamas về việc giải giáp hoàn toàn lực lượng này.

Đặc phái viên hàng đầu của Hội đồng Hòa bình, Nickolay Mladenov, sau đó giải thích trên mạng X rằng việc giải giáp phải được tiến hành "đồng bộ" với quá trình Israel rút quân, theo đó Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) sẽ từng bước rút khỏi các vị trí bên trong Gaza khi Hamas giao nộp vũ khí.

Tuy nhiên, mọi hy vọng rằng ông Netanyahu có thể được thuyết phục tham gia vào kế hoạch này giờ đây dường như đã tan biến.

"IDF sẽ không thực hiện bất kỳ cuộc rút quân nào cho đến khi Hamas bị giải giáp. Và khi tôi nói giải giáp Hamas, điều đó có nghĩa là vũ khí hạng nặng, vũ khí hạng nhẹ, tất cả vũ khí. Và chúng ta đang nói về giải giáp thực sự, chứ không phải giải giáp giả tạo", nhà lãnh đạo Israel tuyên bố hôm 9/8

Ông Trump chưa công khai đưa ra phản ứng riêng, ngoài việc cùng ngày đã đăng lại trên Truth Social một phát biểu của cựu Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton bày tỏ ủng hộ kế hoạch Gaza của ông.

Trong khi đó, đặc phái viên Mladenov xuất hiện trên kênh Channel 12 của Israel vào tối cùng ngày và dường như cho thấy một tiến trình theo từng giai đoạn vẫn có thể là phương án được tính đến, nhưng đồng thời nhấn mạnh Hamas có thể phải là bên đi bước đầu tiên.

"Không ai buộc phải làm bất cứ điều gì, đặc biệt là Israel, trước khi chúng ta thực sự có những bước đi đã được xác minh trên thực địa. Nếu việc giải giáp vũ khí được xác minh, nếu vũ khí được thu khỏi tay các phe phái, được lưu trữ và cuối cùng bị vô hiệu hóa, khi đó Israel sẽ rút khỏi Gaza", ông Mladenov nói.

Cả Israel và Hamas đều hoài nghi

Tất nhiên, những hoài nghi xuất hiện ở khắp nơi trong vấn đề này, đặc biệt liên quan đến hai bên chính là Israel và Hamas. Cả Israel và Hamas đều có lợi ích chung trong việc bảo đảm bên kia phải chịu trách nhiệm nếu kế hoạch thất bại.

Vì vậy, phản ứng của Hamas trước phát biểu của ông Netanyahu khá thận trọng và điềm tĩnh. Hamas tuyên bố vẫn cam kết với lộ trình, đồng thời cho biết kỳ vọng Hội đồng Hòa bình sẽ "gây sức ép" để ông Netanyahu tuân thủ kế hoạch.

Trên thực tế, có rất nhiều người nghi ngờ Hamas thực sự có ý định từ bỏ toàn bộ vũ khí. Những vũ khí này là biểu hiện rõ ràng nhất cho vị thế lãnh đạo của Hamas trong phong trào kháng chiến Palestine, đồng thời là sự bảo đảm cho khả năng tồn tại của chính lực lượng này trước bất kỳ bất ổn nội bộ nào tại Gaza. Hamas đã tạo ra không ít đối thủ trong gần 20 năm kiểm soát vùng đất này.

Nhưng bất kể người ta thiếu niềm tin vào ý định thực sự của Hamas, vào khả năng ông Mladenov xác minh việc giải giáp vũ khí hay thậm chí vào chính quyết tâm của ông Netanyahu trong việc ra lệnh rút quân, câu hỏi vẫn là: tại sao ông Netanyahu lại công khai khiến ông Trump phật ý?

Chẳng lẽ ông Netanyahu, vốn là một chiến lược gia bậc thầy, không thể làm điều đó một cách tinh tế hơn?

Lý do nằm ở cuộc tổng tuyển cử tại Israel

Chỉ còn chưa đầy 12 tuần nữa cuộc bầu cử sẽ diễn ra, và các cuộc thăm dò cho thấy ông Netanyahu vẫn đang gặp khó khăn. Đã đến lúc ông phải nói một cách dứt khoát với các cử tri.

Mọi thủ tướng Israel đều phải xây dựng một liên minh cầm quyền gồm nhiều đảng phái. Như một số người từng nhận xét, ông Netanyahu thích xây dựng liên minh cho nhiệm kỳ tiếp theo ngay trước cuộc bầu cử thay vì chờ đến sau khi kết quả được công bố.

Sau khi kiểm phiếu xong, ông sẽ cần các đồng minh cực hữu tham gia nếu muốn tiếp tục nắm quyền. Vì vậy, ông đã chịu sức ép từ những chỉ trích công khai của các đồng minh này đối với lộ trình Gaza, cũng như lời kêu gọi đảo ngược một quyết định trước đó của Nội các Israel về việc phê duyệt triển khai một Lực lượng Ổn định Quốc tế tại Gaza.

Lực lượng này dự kiến giám sát an ninh trong một dự án thí điểm quy mô nhỏ tại vùng lãnh thổ này.

Theo đài phát thanh quân đội Israel, ông Netanyahu trước đó đã âm thầm phê duyệt việc bắt đầu công tác tái thiết tại khu vực thí điểm. Điều này lại có vẻ như một dấu hiệu của sự nhượng bộ.

Tuy nhiên, sẽ là sai lầm nếu chỉ nhìn động thái này như một cách ông Netanyahu chiều lòng phe cực hữu.

Phần lớn cử tri Israel, dù vẫn có thiện cảm với ông Trump, cho rằng Tổng thống Mỹ đã hoàn toàn sai lầm nếu tin rằng Israel nên bị hạn chế quyền tự do hành động tại Gaza dưới bất kỳ hình thức nào.

Trong khi đó, một quan chức của Hội đồng Hòa bình Mỹ tìm cách nhấn mạnh sự kiềm chế quân sự của Israel tại Gaza trong những ngày gần đây, cũng như sự thay đổi trong chính sách xác định mục tiêu. "Chúng tôi đang chứng kiến sự hợp tác phía sau hậu trường", quan chức này cho biết.

Đó là một sự an ủi rất ít ỏi đối với 2 triệu người dân Gaza, những người vẫn bị gạt khỏi cuộc thảo luận và gần như không có khả năng quyết định số phận của chính mình.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc

Link gốc