Báo cáo tài chính quý III hé lộ xu hướng dịch chuyển dòng tiền của các doanh nghiệp tay ngang trên thị trường tài chính.
Thị trường tài chính, chứng khoán trải qua nhiều biến động trong những tháng qua, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất tăng cao và diễn biến cổ phiếu kém thuận lợi. Điều này không chỉ tác động đến nhà đầu tư chuyên nghiệp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều doanh nghiệp niêm yết, đặc biệt là những đơn vị xem đầu tư tài chính như một nguồn thu quan trọng, thậm chí đóng vai trò trụ cột trong cơ cấu lợi nhuận.
Trước những biến động của thị trường, chiến lược đầu tư của nhóm doanh nghiệp này đang có sự phân hóa. Một số doanh nghiệp bất động sản từng thu về nguồn lợi đáng kể từ chứng khoán bắt đầu đối mặt với áp lực thua lỗ. Trong khi đó, các doanh nghiệp bán lẻ có xu hướng gia tăng đầu tư vào trái phiếu, còn một số nhà đầu tư tay ngang khác lựa chọn thu hẹp danh mục cổ phiếu để hạn chế rủi ro.

Không dễ kiếm lời từ đầu tư chứng khoán
Đáng chú ý là trường hợp của Công ty Cổ phần Phát triển Đô thị Từ Liêm (Lideco, HoSE: NTL
) và Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Nhà Đà Nẵng (NDN
) – hai doanh nghiệp bất động sản có hoạt động đầu tư chứng khoán quy mô lớn, trong đó nguồn thu tài chính từng đóng góp đáng kể vào kết quả kinh doanh.
Trong quý III/2026, doanh thu tài chính của Lideco giảm tới 93,98%, từ 57,65 tỷ đồng cùng kỳ năm trước xuống còn 3,47 tỷ đồng. Trong khi đó, doanh thu từ hoạt động kinh doanh bất động sản vẫn ở mức khiêm tốn, không đủ bù đắp sự sụt giảm của nguồn thu tài chính. Kết quả, doanh nghiệp báo lỗ 76,61 tỷ đồng.
Theo giải trình, doanh thu tài chính sụt giảm cùng với việc phải trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán đầu tư khiến chi phí tài chính tăng mạnh, ảnh hưởng đáng kể đến kết quả kinh doanh. Tính đến cuối quý III, danh mục chứng khoán của Lideco đạt hơn 605 tỷ đồng, song doanh nghiệp phải trích lập dự phòng hơn 100 tỷ đồng, tương đương khoảng 16% giá trị khoản đầu tư.
Nhà Đà Nẵng cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Quý III/2026, doanh nghiệp ghi nhận lỗ sau thuế 10,44 tỷ đồng, đảo chiều so với mức lãi 70,84 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Doanh thu tài chính giảm 84,88%, còn 14,59 tỷ đồng, trong khi đây vốn là nguồn thu chủ lực của NDN
trong các kỳ gần đây.
Đây cũng là quý thua lỗ thứ hai của NDN
trong năm 2026. Trước đó, doanh nghiệp đã lỗ hơn 632 triệu đồng trong quý I do biến động tiêu cực trên thị trường chứng khoán ảnh hưởng đến hiệu quả danh mục đầu tư, làm tăng chi phí và trích lập dự phòng.
Chứng khoán kinh doanh chiếm khoảng 48% tổng tài sản của NDN
, với giá trị gần 668 tỷ đồng tại cuối quý III. Dù tổng thể danh mục vẫn đang tạm lãi khoảng 13%, doanh nghiệp đã phải trích lập dự phòng đối với một số khoản đầu tư, trong đó có 6,3 tỷ đồng tại GEX và 44,4 tỷ đồng đối với các mã cổ phiếu không được thuyết minh cụ thể.
Trường hợp của Lideco và NDN
cho thấy rủi ro khi doanh nghiệp ngoài ngành phụ thuộc đáng kể vào nguồn thu từ chứng khoán. Khi thị trường diễn biến bất lợi, sự suy giảm của doanh thu tài chính và áp lực dự phòng có thể nhanh chóng tác động đến lợi nhuận, nhất là khi hoạt động kinh doanh cốt lõi chưa đủ sức bù đắp.
Dòng tiền dịch chuyển sang trái phiếu
Trước những biến động của thị trường, một số doanh nghiệp bắt đầu điều chỉnh cơ cấu danh mục theo hướng giảm tỷ trọng cổ phiếu, gia tăng tài sản có thu nhập cố định. Công ty Cổ phần Thế giới số (Digiworld, HoSE: DGW) là trường hợp đáng chú ý.
Trong quý III/2026, danh mục đầu tư tài chính của Digiworld xuất hiện hơn 100 tỷ đồng khoản đầu tư mới vào trái phiếu do Tổng công ty Phát triển đô thị Kinh Bắc (HoSE: KBC
) phát hành, có thời hạn trên 3 tháng, dưới 12 tháng và lãi suất 11,54%.
Ở chiều ngược lại, khoản đầu tư chứng khoán của doanh nghiệp tiếp tục thu hẹp. Từ mức hơn 772 tỷ đồng đầu năm, giá trị danh mục đến cuối quý III chỉ còn gần 200 tỷ đồng. Digiworld đã bán khoản đầu tư vào HPG
, trong khi cổ phiếu KBC
còn lại có giá gốc gần 200 tỷ đồng và đang phải trích lập dự phòng 33,7 tỷ đồng.
Động thái này phù hợp với định hướng được Chủ tịch Đoàn Hồng Việt chia sẻ tại ĐHĐCĐ thường niên. Sau khi ghi nhận khoản lỗ tương đối từ hoạt động đầu tư cổ phiếu trong năm 2025, doanh nghiệp cho biết sẽ quản lý chặt chẽ hơn hoạt động đầu tư tài chính, chuyển hướng sang các sản phẩm cấu trúc và sản phẩm có thu nhập cố định trong năm 2026.
Không chỉ Digiworld, Công ty Cổ phần Đầu tư Thế Giới Di Động (HoSE: MWG
) cũng lựa chọn gia tăng đáng kể đầu tư vào trái phiếu. Trong quý III, doanh nghiệp rót thêm hơn 5.000 tỷ đồng vào trái phiếu ngắn hạn, nâng giá trị danh mục lên hơn 15.877 tỷ đồng. Trái phiếu dài hạn cũng tăng gần 500 tỷ đồng, lên hơn 3.264 tỷ đồng. Ngược lại, các khoản cho vay đối với công ty chứng khoán giảm từ hơn 6.491 tỷ đồng xuống còn hơn 4.105 tỷ đồng.
Việc gia tăng đầu tư trái phiếu tại MWG
và Digiworld phản ánh sự điều chỉnh trong cách sử dụng nguồn vốn của các doanh nghiệp bán lẻ. Thay vì tập trung vào biến động giá cổ phiếu, doanh nghiệp có xu hướng tìm đến các tài sản mang lại dòng thu nhập cố định, qua đó chủ động hơn trong việc dự tính nguồn thu từ danh mục đầu tư.
Xu hướng này càng đáng chú ý trong môi trường lãi suất cao, khi chi phí cơ hội của việc lựa chọn các kênh đầu tư ngày càng lớn. Tuy nhiên, trái phiếu không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn rủi ro. Khả năng thanh toán của tổ chức phát hành và kỳ hạn đầu tư vẫn là những yếu tố cần được cân nhắc.
Ở một chiều hướng khác, một số doanh nghiệp ngoài ngành lựa chọn thu hẹp danh mục chứng khoán để hạn chế rủi ro. Công ty Cổ phần Cơ điện lạnh (HoSE: REE
) giảm quy mô chứng khoán kinh doanh từ hơn 1.085 tỷ đồng đầu năm xuống còn hơn 733 tỷ đồng vào cuối quý III/2026. Trong khi đó, các khoản đầu tư chứng khoán không được thuyết minh cụ thể giảm tới 90%, từ hơn 389 tỷ đồng xuống còn 36,9 tỷ đồng.
Trong khi đó, Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn (HoSE: VHC
), doanh nghiệp xuất khẩu cá tra từng "phiêu lưu" trên thị trường chứng khoán, lựa chọn giữ nguyên quy mô và danh mục chứng khoán, duy trì nắm giữ cổ phiếu DXS, NLG
và chứng chỉ quỹ VCBF. Tổng giá gốc danh mục hơn 44 tỷ đồng, song giá trị hợp lý cuối quý III chỉ còn gần 29,3 tỷ đồng, tương ứng khoản tạm lỗ khoảng 15 tỷ đồng.
Đối với các nhà đầu tư cũ như Vĩnh Hoàn, dù không còn gia tăng quy mô đầu tư chứng khoán nhưng những khoản đầu tư kém hiệu quả trước đó vẫn chưa được xử lý xong. Một số cổ phiếu vẫn được giữ lại, đồng nghĩa với việc doanh nghiệp tiếp tục chịu tác động từ biến động giá và phải chờ đợi khả năng phục hồi của các khoản đầu tư.
Vẫn có doanh nghiệp gia tăng đầu tư
Trái với xu hướng thận trọng của nhiều doanh nghiệp, một số nhà đầu tư tay ngang vẫn lựa chọn gia tăng quy mô đầu tư chứng khoán, điển hình là Công ty Cổ phần Hóa An (HoSE: DHA) và Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Tổng hợp Dầu khí (Petrosetco, HoSE: PET
).
Báo cáo tài chính quý III/2026 cho thấy DHA tiếp tục gia tăng quy mô chứng khoán kinh doanh từ gần 164 tỷ đồng lên hơn 205 tỷ đồng, đồng thời trích lập dự phòng 4,5 tỷ đồng đối với các khoản đầu tư.
Đối với Petrosetco, giá trị chứng khoán kinh doanh đạt hơn 508 tỷ đồng, tăng khoảng 176 tỷ đồng so với đầu năm. Riêng trong quý III, doanh nghiệp rót thêm 36 tỷ đồng vào danh mục. Tuy nhiên, khoản dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh cũng tăng mạnh, từ 22 tỷ đồng đầu năm lên hơn 69 tỷ đồng vào cuối quý III, cao hơn đáng kể so với mức hơn 37 tỷ đồng cuối quý II.
Diễn biến tại DHA và Petrosetco cho thấy không phải doanh nghiệp ngoài ngành nào cũng lựa chọn rút lui hoặc thu hẹp đầu tư. Tuy nhiên, việc tiếp tục mở rộng danh mục trong bối cảnh khoản dự phòng gia tăng cũng đặt ra áp lực lớn hơn về hiệu quả sử dụng vốn và khả năng kiểm soát rủi ro.
Nhìn chung, môi trường lãi suất cao và thị trường cổ phiếu kém thuận lợi đang thúc đẩy các doanh nghiệp điều chỉnh khẩu vị đầu tư. Từ chuyển hướng sang trái phiếu, thu hẹp danh mục cổ phiếu đến tiếp tục gia tăng đầu tư, mỗi lựa chọn đều phản ánh bài toán cân đối giữa mục tiêu sinh lời và yêu cầu bảo toàn vốn. Với những doanh nghiệp từng phụ thuộc đáng kể vào nguồn thu tài chính, việc giảm rủi ro và hạn chế sự lệ thuộc vào biến động thị trường đang trở thành yêu cầu đáng chú ý.
Hải Đường
Link gốc