Dù dòng vốn tín dụng đang được khơi thông mạnh mẽ để hỗ trợ nền kinh tế, song sự kết hợp giữa mặt bằng lãi suất neo cao và những biến số từ thị trường bất động sản đang đẩy ngành ngân hàng đối mặt với rủi ro nợ xấu "phình to" trong nửa cuối năm 2026.

Có thể thấy, hành trình tăng trưởng tín dụng 6 tháng cuối năm 2026 sẽ phải đối mặt với bài toán cân não: Làm sao để vừa cung ứng đủ vốn cho nền kinh tế, vừa kiểm soát được nợ xấu đang chực chờ bùng phát dưới áp lực của lãi suất cao và thị trường tài sản chưa thực sự hồi phục.

Nguy cơ kích hoạt chu kỳ nợ xấu mới

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết tính đến ngày 29/6/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã đạt mốc 20,03 triệu tỷ đồng, tăng 7,73% so với cuối năm 2025. Con số này đồng nghĩa với việc khoảng 1,4 triệu tỷ đồng đã được bổ sung cho nền kinh tế chỉ trong nửa năm. Đáng chú ý, tăng trưởng tín dụng đang cao hơn tăng trưởng huy động vốn khoảng 2%, cho thấy nhu cầu vốn của doanh nghiệp và người dân đang hồi phục mạnh mẽ.

Nợ xấu đang chực chờ bùng phát dưới áp lực của lãi suất cao và thị trường tài sản chưa thực sự hồi phục.

Cơ cấu dòng vốn cũng có sự chuyển dịch tích cực. Tính đến cuối tháng 5/2026, khoảng 77% dư nợ phục vụ lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Trong đó, nông nghiệp, nông thôn chiếm 22,09%; doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 19,84%. Các lĩnh vực động lực như xuất khẩu tăng 20,53%, hay doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao tăng tới 26,36%.

Để tạo thêm dư địa cho các ngân hàng, NHNN đã ban hành Thông tư 25/2026/TT-NHNN, chính thức tăng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn lên mức 40% từ ngày 1/7, thay vì mức 30% áp dụng trước đó.

Ông Nguyễn Quang Huy, chuyên gia khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường đại học Nguyễn Trãi) nhận định: "Đây không phải là một sự nới lỏng đơn thuần, mà là một bước điều chỉnh mang tính linh hoạt, tạo thêm dư địa tài chính cho nền kinh tế trong bối cảnh nhu cầu vốn trung và dài hạn đang gia tăng mạnh mẽ".

Mặc dù các con số tăng trưởng "đẹp", nhưng nợ xấu vẫn là nỗi lo của các nhà băng. Theo số liệu của NHNN, tính đến cuối tháng 5/2026, tỷ lệ nợ xấu nội bảng toàn hệ thống ở mức 3,43%. Nếu loại trừ 5 ngân hàng đang trong diện xử lý đặc biệt (VCBNeo, MBV, GPBank, Vikki Bank và SCB), tỷ lệ này là 1,55%. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu gộp (bao gồm cả nợ bán cho VAMC và nợ tiềm ẩn) vẫn đang ở mức 3,9%.

Đáng lo ngại hơn, tốc độ xử lý nợ xấu đang có dấu hiệu chậm lại. Trong 5 tháng đầu năm 2026, các tổ chức tín dụng (TCTD) xử lý được 90,15 nghìn tỷ đồng nợ xấu, giảm 24,3% so với cùng kỳ năm trước.

Nguyên nhân chính dẫn đến áp lực này đến từ "gọng kìm" lãi suất. Khảo sát thực tế cho thấy lãi suất huy động kỳ hạn 6 tháng tại nhiều ngân hàng vẫn vượt mức 9%/năm, kéo theo lãi suất cho vay doanh nghiệp vượt 10% và lãi suất thả nổi cho vay mua nhà lên tới 13-15%/năm.

TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế, phân tích: "Với lãi suất cao như hiện nay, nợ xấu - đặc biệt là bất động sản, có nguy cơ tăng trở lại. Lãi suất cho vay hiện nay đã vượt quá khả năng trả nợ của nhiều khách hàng, kể cả cá nhân lẫn doanh nghiệp".

Đồng quan điểm, ông Đào Minh Tú, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cảnh báo rằng lãi suất cao là hệ quả của sự mất cân đối cung - cầu vốn và tình hình khó khăn của doanh nghiệp đang kéo theo nguy cơ nợ xấu hiện hữu rất lớn.

Cần giải pháp đồng bộ

Thị trường bất động sản tiếp tục là "điểm nghẽn" trong bức tranh chất lượng tài sản. Khi lãi suất thả nổi tăng cao, gánh nặng trả nợ khiến nhiều người mua nhà rơi vào tình trạng "ngộp" tài chính. Điều này thể hiện rõ qua làn sóng phát mãi tài sản: Chỉ trong 10 ngày đầu tháng 7, Agribank đã có gần 100 thông báo đấu giá tài sản, trong khi Vietcombank cũng có từ 20-30 thông báo tương tự.

Sự phân hóa giữa các ngân hàng cũng bắt đầu lộ rõ. Trong khi một số nhà băng kiểm soát tốt nợ xấu, thì tại Sacombank, nợ xấu ước tính có thể lên tới 5,6%, buộc ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro hơn 4.700 tỷ đồng, khiến lợi nhuận 6 tháng có khả năng giảm tới 50%.

Ông Phương Nguyễn, CFA từ Công ty TNHH Chứng khoán Shinhan Việt Nam, lưu ý dù tỷ lệ nợ xấu quý I/2026 duy trì ở mức 1,9% tại các ngân hàng niêm yết, nhưng tỷ lệ bao phủ nợ xấu chỉ đạt gần 83% và đang có xu hướng mỏng đi (toàn ngành còn khoảng 75%).

Ông Đặng Đình Thích, Tổng giám đốc VAMC, nhận định dù tỷ lệ nợ xấu nội bảng đang trong giới hạn, nhưng quy mô nợ xấu tiềm ẩn và nợ cơ cấu vẫn còn lớn, phản ánh những khó khăn chưa được xử lý triệt để của khu vực doanh nghiệp.

Trước những lo ngại về việc nới lỏng các tỷ lệ an toàn có thể làm giảm chất lượng tín dụng, Phó thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà khẳng định: "Không đánh đổi rủi ro lấy tăng trưởng. Các TCTD vẫn phải tuân thủ chặt chẽ các quy trình để đảm bảo chất lượng tín dụng như hiện nay". NHNN dự kiến tăng trưởng tín dụng cả năm khoảng 15% nhưng sẽ điều chỉnh linh hoạt để đảm bảo an toàn hệ thống.

Để giải quyết tận gốc bài toán nợ xấu, các chuyên gia cho rằng cần những biện pháp quyết liệt và đồng bộ hơn. Ông Lê Ngọc Lâm, Chủ tịch HĐQT ngân hàng BIDV, đề xuất cho phép bán nợ xấu theo giá thị trường, kể cả thấp hơn giá gốc, để giải phóng nguồn lực đang bị "đóng băng".

Trong khi đó, ông Hoàn Trọng Trường, Phó chủ nhiệm Câu lạc bộ Xử lý nợ (Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam), nhấn mạnh việc xử lý nợ xấu không còn là nhiệm vụ riêng của ngành ngân hàng mà cần sự tháo gỡ vướng mắc pháp lý từ các Luật Đất đai, Luật Nhà ở để đẩy nhanh tiến độ xử lý tài sản đảm bảo.

Theo các chuyên gia, nếu không có các biện pháp quản trị rủi ro chặt chẽ và cơ chế xử lý nợ hiệu quả, ngành ngân hàng rất có thể sẽ rơi vào một chu kỳ nợ xấu mới như bài học từ giai đoạn 2010-2012.

Huyền Anh

Link gốc