Mùa cao điểm cuối năm đang mở ra dư địa tăng trưởng cho nhóm bán lẻ, nhưng sức mua phục hồi không đồng đều khiến câu chuyện cổ phiếu ngày càng phân hóa. Trọng tâm đang chuyển từ mở rộng quy mô sang cải thiện biên lợi nhuận, hiệu quả cửa hàng và chất lượng dòng tiền.
Sau giai đoạn phục hồi, ngành bán lẻ đang bước vào quý IV với nền tảng kinh doanh tích cực hơn, khi sức mua trong nước tiếp tục cải thiện và mùa mua sắm cuối năm chuẩn bị bước vào giai đoạn cao điểm.
Sức mua trở thành biến số
Theo TCBS Research, trong quý II/2026, nhóm bán lẻ niêm yết ghi nhận doanh thu 88.483 tỷ đồng, tăng 29,4% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ đạt 3.586 tỷ đồng, tăng 41%. Nếu loại VBĐQ Phú Nhuận (PNJ), lợi nhuận của phần còn lại trong nhóm tăng 105,4%, trong khi doanh thu tăng 31,6% và biên lợi nhuận ròng mở rộng từ 3,46% lên 5,40%.
Sức mua phục hồi không đồng đều khiến câu chuyện cổ phiếu bán lẻ ngày càng phân hóa.
Sức mua tiếp tục là động lực chính. 8 tháng đầu năm, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,3% so với cùng kỳ theo giá hiện hành, tương đương mức tăng 7,6% nếu loại trừ yếu tố giá. Riêng tháng 8, tổng mức bán lẻ tăng 14,9%.
Tuy nhiên, sự phục hồi không diễn ra đồng đều, khi nhu cầu đối với các nhóm hàng thiết yếu, thực phẩm, chăm sóc sức khỏe và dược phẩm đang rõ nét hơn, trong khi điện máy, công nghệ và đồ gia dụng – những mặt hàng có giá trị lớn và không thiết yếu vẫn phụ thuộc nhiều hơn vào chu kỳ tiêu dùng.
Đây là lý do quý IV trở thành giai đoạn đáng chú ý đối với nhóm bán lẻ. Mùa mua sắm cuối năm, nhu cầu thay mới điện thoại, thiết bị điện tử, đồ gia dụng cùng các chương trình khuyến mại có thể tạo thêm động lực cho doanh thu.
Một yếu tố khác cũng đang thay đổi cách các doanh nghiệp bán lẻ tăng trưởng. Thay vì chỉ chạy đua mở thêm cửa hàng, nhiều doanh nghiệp bắt đầu tập trung vào hiệu quả từng điểm bán, biên lợi nhuận và khả năng khai thác khách hàng hiện hữu.
Theo TCBS Research, 7/15 doanh nghiệp bán lẻ được khảo sát đang ưu tiên tối ưu hiệu quả điểm bán, cải thiện biên lợi nhuận và kiểm soát vốn lưu động. Điều này cho thấy trọng tâm của ngành đang dịch chuyển từ tăng trưởng bằng số lượng sang tăng trưởng bằng chất lượng.
VNDIRECT cũng nhìn nhận ngành bán lẻ đang bước vào một quá trình tái cấu trúc, với sự phục hồi ổn định nhưng phân hóa giữa các phân ngành. Công ty chứng khoán này cho rằng tiêu dùng được hỗ trợ bởi các chính sách thúc đẩy kinh tế, trong khi xu hướng chuyển dịch từ kênh bán lẻ truyền thống sang hiện đại tiếp tục diễn ra. Các nhà bán lẻ hàng tiêu dùng không thiết yếu được kỳ vọng hưởng lợi khi sức mua cải thiện.
Bài toán chất lượng tăng trưởng
Nếu sức mua là điều kiện cần, khả năng chuyển hóa doanh thu thành lợi nhuận mới là yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng của nhóm bán lẻ trong quý IV. Đây cũng là điểm khiến nhóm cổ phiếu bán lẻ có những câu chuyện riêng.
Với MWG (Thế giới Di động), động lực đến từ sự phục hồi của Thế Giới Di Động và Điện Máy Xanh, cùng quá trình mở rộng Bách Hóa Xanh. Theo TCBS, MWG hiện chiếm tới 92,1% lợi nhuận của nhóm bán lẻ niêm yết trong quý II/2026, cho thấy vai trò rất lớn của doanh nghiệp này đối với diễn biến chung của ngành.
Mirae Asset cho rằng MWG vẫn hưởng lợi từ xu hướng chuyển dịch sang bán lẻ hiện đại tại Việt Nam, nhờ thị phần và năng lực vận hành. Tuy nhiên, tổ chức này cũng lưu ý những yếu tố có thể gây áp lực lên sức mua hàng không thiết yếu khi nền so sánh ngày càng cao.
Trong khi đó, FRT
(FPT Retail) có một cấu trúc tăng trưởng khác khi Long Châu hoạt động trong lĩnh vực dược phẩm và chăm sóc sức khỏe – nhóm nhu cầu có tính thiết yếu cao hơn. Việc mở rộng mạng lưới, gia tăng độ phủ và phát triển thêm các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tiếp tục là những động lực quan trọng đối với doanh nghiệp.
Với PNJ, mặt bằng giá vàng cao tạo ra cả cơ hội lẫn yêu cầu cao hơn về quản trị hàng tồn kho, vốn và cơ cấu sản phẩm. Theo VNDIRECT, vị thế của PNJ có thể được hỗ trợ khi nhu cầu trang sức phục hồi, trong khi nguồn cung nguyên liệu được cải thiện có thể hỗ trợ doanh số trang sức vàng và biên lợi nhuận gộp.
DGW (Digiworld) lại nhạy cảm hơn với chu kỳ công nghệ. Nhu cầu nâng cấp thiết bị, các dòng sản phẩm mới và sự phát triển của hệ sinh thái thiết bị phục vụ AI có thể tạo thêm động lực cho mảng phân phối. VNDIRECT cho rằng mảng thiết bị văn phòng của DGW có thể hưởng lợi từ làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu và FDI, trong khi mảng gia dụng có thêm dư địa khi thị trường bất động sản phục hồi.
Dù vậy, nhóm phân phối công nghệ vẫn phải đối mặt với áp lực cạnh tranh về giá. Do đó, doanh thu tăng chưa chắc đồng nghĩa lợi nhuận tăng tương ứng nếu doanh nghiệp phải hy sinh biên lợi nhuận để giữ thị phần.
Một điểm khác được cần quan tâm là hiệu quả vận hành. SSI cho rằng kết quả tích cực của ngành trong quý I được hỗ trợ bởi nhu cầu ICT và điện máy, giá sản phẩm tăng, biên lợi nhuận cải thiện nhờ chuẩn bị hàng tồn kho và sự phổ biến của các chương trình mua trả chậm, trả góp.
Điều này cho thấy các chỉ tiêu như doanh thu trên mỗi cửa hàng, biên lợi nhuận gộp, vòng quay hàng tồn kho và dòng tiền ngày càng quan trọng khi đánh giá nhóm bán lẻ.
Bên cạnh đó, TCBS lưu ý một số doanh nghiệp có đóng góp đáng kể từ các khoản thu nhập bất thường. Vì vậy, để đánh giá triển vọng cuối năm, thị trường cần phân biệt tăng trưởng đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi với phần lợi nhuận mang tính thời điểm.
Trên thị trường, diễn biến của nhóm bán lẻ thời gian gần đây cũng cho thấy sự phân hóa đáng kể. Trong khi kỳ vọng về kết quả kinh doanh quý III và mùa cao điểm cuối năm đang tạo thêm sự chú ý đối với ngành, giá cổ phiếu chưa vận động đồng nhất.
Tính đến phiên 25/9, MWG đóng cửa ở mức 73.200 đồng/cp. So với mức 71.700 đồng cuối phiên 21/9, thị giá MWG đã phục hồi khoảng 2,1% sau nhịp điều chỉnh đầu tuần. Tuy nhiên, cổ phiếu vẫn thấp hơn đáng kể so với vùng 75.000-76.000 đồng ghi nhận cuối tháng 8. Dữ liệu giao dịch cho thấy MWG từng có những phiên thanh khoản tăng mạnh trong tháng 9, trong đó phiên 17/9 ghi nhận hơn 5,5 triệu cổ phiếu được sang tay.
FRT có biến động mạnh hơn trong cùng giai đoạn. Cổ phiếu này đóng cửa ngày 24/9 tại 142.000 đồng, sau khi tăng 6,95% trong phiên 23/9 và tiếp tục tăng 1,36% trong phiên 24/9. Như vậy, chỉ trong hai phiên, FRT tăng gần 8,4%. Trước đó, cổ phiếu đã có nhịp điều chỉnh từ vùng 148.000 đồng cuối tháng 8 về quanh 129.000-130.000 đồng giữa tháng 9, trước khi bật tăng trở lại.
PNJ lại ghi nhận diễn biến thận trọng hơn. Sau khi đóng cửa ở mức 37.200 đồng ngày 15/9, cổ phiếu giảm về 35.300 đồng vào ngày 23/9, tương đương mất khoảng 5,1% trong sáu phiên giao dịch. Phiên 18/9 ghi nhận thanh khoản đột biến với hơn 19 triệu cổ phiếu được giao dịch, cao hơn nhiều so với mức bình quân những phiên trước đó.
Trong khi đó, DGW duy trì trạng thái biến động khá mạnh theo diễn biến nhóm công nghệ. Cổ phiếu tăng 6,93% trong phiên 10/9 lên 44.750 đồng với hơn 5 triệu đơn vị được giao dịch, sau đó tiếp tục dao động trong vùng 40.000-47.000 đồng. Đến ngày 25/9, DGW giao dịch quanh 45.850 đồng, trong khi vùng cao nhất 52 tuần được ghi nhận ở 57.900 đồng.
Nhìn rộng hơn, diễn biến giá cho thấy thị trường đang phản ánh khá rõ sự khác biệt về câu chuyện tăng trưởng của từng doanh nghiệp. Báo cáo triển vọng ngành của VDSC trước đó cũng ghi nhận giá cổ phiếu bán lẻ/phân phối có giai đoạn vận động thấp hơn đáng kể so với mức phục hồi của lợi nhuận, dù vị thế của nhiều doanh nghiệp trong ngành được cải thiện.
Với quý IV đang đến gần, kết quả kinh doanh thực tế sẽ là yếu tố quan trọng để kiểm chứng những kỳ vọng đã được phản ánh vào giá. Do đó, bên cạnh các chỉ tiêu doanh thu và lợi nhuận, diễn biến giá, thanh khoản và khả năng duy trì dòng tiền vào nhóm cổ phiếu này cũng sẽ là những yếu tố đáng theo dõi khi bước vào giai đoạn cuối năm.
Hải Giang
Link gốc