Các quan chức Mỹ và Trung Quốc sẽ tái khởi động đàm phán thương mại vào cuối tuần này.Nhiều người cho rằng bất kỳ thỏa thuận nào 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới đạt được cũng chỉ là giải pháp tình thế.
Chiến tranh thương mại dần trở thành xung đột chính trị và ý thức hệ vượt xa vấn đề thuế quan, các chuyên gia thương mại, giám đốc điều hành và quan chức ở cả hai nước nói.
Trung Quốc ít có khả năng đáp ứng yêu cầu từ Mỹ về thay đổi căn bản cách vận hành nền kinh tế. Mỹ sẽ tiếp tục coi các công ty Trung Quốc là mối đe dọa an ninh quốc gia.
Xung đột giữa hai nước có thể mất một thập kỷ để giải quyết, cố vấn kinh tế Nhà Trắng Larry Kudlow cảnh báo vào ngày 6/9. Yu Yongding, cựu cố vấn chính sách có tầm ảnh hưởng đến ngân hàng trung ương Trung Quốc, nói với Reuters rằng Trung Quốc không vội đạt thỏa thuận.
Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình có thể đưa ra một thỏa thuận tạm thời vào tháng 10 để trấn an thị trường chứng khoán và giành chiến thắng chính trị sau các cuộc đàm phán cấp thấp hơn trong tuần này.
Nhưng bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào cũng “khó có thể là giải pháp tối ưu cho vấn đề cải cách cấu trúc của Trung Quốc” mà Mỹ và các nước khác tìm kiếm, Kellie Meiman Hock, cựu quan chức Đại diện Thương mại Mỹ, thành viên của McLarty Associates, đơn vị tư vấn chính sách và chính phủ, cho biết.
Các nhà đàm phán đã không đạt được nhiều tiến bộ rõ rệt về những bất đồng kể từ khi các cuộc đàm phán thất bại vào tháng 5, các nguồn thạo tin cho biết.
Chia tách vấn đề
Bắc Kinh không sẵn lòng giải quyết việc nước này hỗ trợ các công ty nhà nước và trợ cấp các sản phẩm trong các cuộc đàm phán sắp tới, theo nguồn tin ở Trung Quốc và Mỹ. Mỹ tiếp tục coi công ty công nghệ Trung Quốc Huawei là mối đe dọa an ninh quốc gia và đe dọa áp thêm thuế với Trung Quốc.
“Kết quả cuối cùng của các cuộc đàm phán là giảm tất cả các mức thuế”, ông He Weiwen, thành viên cao cấp của Viện nghiên cứu tài chính Chongyang tại Đại học Renmin cho biết. “Đây là nền tảng cho đàm phán của Trung Quốc”. Ông không lạc quan về triển vọng của các cuộc đàm phán.
Kể từ khi các cuộc đàm phán thương mại giữa 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới thất bại vào tháng 5, cả hai nước cũng đã phá bỏ cam kết và đưa ra những chỉ trích công khai. Tình hình tuy lạc quan, nhưng một dòng tweet của Trump cũng có thể thay đổi điều đó, các nhà phân tích cho biết.
“Họ bị mắc kẹt trong tình huống không mấy dễ chịu”,William Reinsch, cựu quan chức cấp cao của Bộ Thương mại và Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nói.
“Cả hai nhà lãnh đạo đều làm giảm nỗ lực đàm phán và không bên nào có thể trông chờ vào cam kết của đối phương”.
'Thay đổi căn bản'
Lập trường “cứng rắn với Trung Quốc” của Trump đã khơi dậy cái nhìn khác về Bắc Kinh ở Washington, bất chấp các chính sách không phổ biến khác của ông. Quốc hội Mỹ, bị chia rẽ theo các đảng phái về hầu hết các vấn đề, thống nhất rằng cần phải cải cách hệ thống ở Trung Quốc.
Ít có khả năng đảng Dân chủ đối đầu với Trump sẽ sửa chữa mối quan hệ với Trung Quốc nếu họ trở thành chủ nhân Nhà Trắng vào năm 2020. Trong một cuộc tranh luận vào ngày 12/9, các ứng viên tổng thống đã sử dụng các thuật ngữ như tham nhũng và trộm cắp để nói về hoạt động thương mại của Trung Quốc.
“Đã có sự thay đổi căn bản”, Warren Maruyama, cựu cố vấn của văn phòng đại diện thương mại Mỹ và là đối tác của công ty luật Hogan Lovells, nói.
“Ý tưởng trước đây rằng Trung Quốc đang thực hiện cải cách kinh tế thị trường tự do theo cách của chúng ta đã không còn giá trị. Hai đảng đối lập cùng ủng hộ chính sách cứng rắn hơn với Trung Quốc”.
Các nhà lập pháp đang phản ứng, bằng hàng loạt dự luật liên quan đến Trung Quốc đưa lên quốc hội. Ngoài ra, Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng Quốc gia năm 2020, hay NDAA, có thể bao gồm các điều khoản nhắm vào Trung Quốc trong các vấn đề từ chuyển giao công nghệ đến bán thuốc giảm đau có tính gây nghiện.
Áp lực chính trị
Trump phải đối mặt với một nền kinh tế giảm tốc và nỗi lo sợ suy thoái, một phần do thuế quan ông ban hành, nhưng các khu vực bầu cử quan trọng đã ủng hộ ông cho đến nay. Các quan chức Mỹ tại Trung Quốc nói rằng Bắc Kinh đã sai nếu họ nghĩ rằng cuộc chiến thương mại sẽ làm suy yếu sự hỗ trợ chính trị của Trump.
“Cuộc chiến thương mại nhận được sự ủng hộ đồng nhất trong cộng đồng doanh nghiệp”, một quan chức cấp cao của Mỹ tại Trung Quốc cho biết.
“Các vấn đề sâu sắc và có tính hệ thống”, Craig Allen, cựu quan chức cấp cao của Bộ Thương mại Mỹ, hiện đứng đầu Hội đồng Kinh doanh Mỹ-Trung cho biết. Các lĩnh vực công nghệ cao của đất nước có thể bị tách rời vĩnh viễn, vì những lo ngại về gián điệp Trung Quốc, xâm nhập mạng và trộm cắp tài sản trí tuệ.
Trung Quốc cũng phải đối mặt với một nền kinh tế giảm tốc trước thềm lễ kỷ niệm quốc khánh ngày 1/10. Nhiều người ở Bắc Kinh tin rằng cách tiếp cận thất thường của ông Trump trong cuộc chiến thương mại năm nay đã giúp ông Tập có được sự bảo vệ chính trị ngắn hạn, cho phép ông đổ lỗi cho thuế quan của Mỹ làm kinh tế giảm tốc thay vì các chính sách đối nội.
Ông Tập trong tháng 9 kêu gọi các quan chức "đấu tranh kiên quyết”, chống lại mọi rủi ro và thách thức đối với chủ quyền và an ninh của đất nước và bất cứ điều gì đe dọa đến lợi ích cốt lõi của Trung Quốc.
Đầu tư giữa Trung Quốc và Mỹ trong 6 tháng đầu năm đã giảm xuống mức thấp nhất 5 năm, một nghiên cứu của công ty Rhodium Group cho thấy.
Đầu tư trực tiếp nước ngoài và các thỏa thuận đầu tư mạo hiểm giữa hai nước đã giảm xuống còn 13 tỷ USD trong cùng giai đoạn, giảm 49% so với nửa đầu năm 2018.
Minh Ngọc (Theo Reuters)
Tuyên bố trách nhiệm: Bài viết được lấy nguyên văn từ nguồn tin nêu trên. Mọi thắc mắc về nội dung bài viết xin liên hệ trực tiếp với tác giả. Chúng tôi sẽ sửa, hoặc xóa bài viết nếu nhận được yêu cầu từ phía tác giả hoặc nếu bài gốc được sửa, hoặc xóa, nhưng vẫn bảo đảm nội dung được lấy nguyên văn từ bản gốc.