Theo tờ New York Post ngày 16/4, các chuyên gia năng lượng cảnh báo rằng Iran chỉ còn từ 2-8 tuần trước khi buộc phải cắt giảm hoặc ngừng khai thác dầu, trong bối cảnh lệnh phong tỏa hải cảng do Mỹ áp đặt đang làm tê liệt hoàn toàn khả năng xuất khẩu của quốc gia này.
Cơ sở khai thác dầu của Iran trên đảo Khark. Ảnh: IRNA/TTXVN
Theo các phân tích từ giới chuyên môn, Iran hiện đang đối diện với một giới hạn mang tính cấu trúc: dung lượng lưu trữ dầu thô trên đất liền chỉ khoảng 122 triệu thùng. Với mức sản lượng hiện tại vào khoảng 2 triệu thùng mỗi ngày, toàn bộ hệ thống chứa sẽ nhanh chóng đạt giới hạn trong vòng tối đa 2 tháng, thậm chí chỉ khoảng 2 tuần theo một số ước tính thận trọng hơn.
Trong điều kiện bình thường, dầu thô được xuất cảng liên tục qua eo biển Hormuz, giúp duy trì dòng chảy sản xuất ổn định. Tuy nhiên, dưới tác động của lệnh phong tỏa do Tổng thống Trump chỉ đạo, Iran buộc phải chuyển toàn bộ sản lượng sang các bồn chứa nội địa, khiến áp lực tích tụ nhanh chóng và không thể giải tỏa.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc buộc phải ngưng khai thác dầu không chỉ là một biện pháp tạm thời, mà có thể gây tổn hại lâu dài cho các mỏ dầu. Khi hoạt động khai thác bị gián đoạn đột ngột, áp suất trong các tầng chứa có thể suy giảm, dẫn đến việc không thể phục hồi sản lượng như trước, gây thiệt hại kinh tế kéo dài trong nhiều năm.
Một số phân tích cho rằng Iran có thể tìm cách trì hoãn tình trạng này bằng cách giảm sản lượng hoặc sử dụng tàu chở dầu làm kho chứa tạm thời dọc theo bờ biển. Tuy nhiên, các giải pháp này chỉ mang tính ngắn hạn và không thể thay thế vai trò của xuất khẩu liên tục.
Chiến dịch phong tỏa của Mỹ, bắt đầu từ đầu tuần, đã chấm dứt gần như hoàn toàn hoạt động xuất cảng dầu của Iran qua eo biển Hormuz, nơi trước đây phần lớn lượng dầu được vận chuyển, chủ yếu sang các thị trường như Trung Quốc. Điều này đang tạo ra áp lực tài chính nghiêm trọng đối với Tehran, trong bối cảnh nền kinh tế vốn đã suy yếu vì chế tài và xung đột.
Ở chiều ngược lại, việc Iran phải cắt giảm sản lượng dầu cũng có thể tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu. Với khoảng 12 triệu thùng dầu mỗi ngày đã bị gián đoạn do chiến tranh, bất kỳ sự sụt giảm thêm nào từ Iran đều có thể đẩy giá nhiên liệu tăng cao, làm gia tăng áp lực lạm phát trên phạm vi toàn cầu.
Dưới góc nhìn chiến lược, tình trạng hiện tại phản ánh hiệu quả trực tiếp của chính sách áp lực tối đa mà Tổng thống Trump đang triển khai. Thay vì chỉ dựa vào chế tài tài chính, Mỹ đang sử dụng sức mạnh hải quân để kiểm soát dòng chảy vật lý của năng lượng, qua đó tạo ra một điểm nghẽn không thể né tránh đối với nền kinh tế Iran.
Tuy nhiên, diễn biến này cũng đặt ra một bài toán cân bằng khó khăn giữa việc gây áp lực lên Tehran và nguy cơ làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu. Khi nguồn cung bị thu hẹp, hệ quả không chỉ dừng lại ở Iran mà còn lan rộng đến các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng.
Trong bối cảnh đó, khả năng duy trì phong tỏa trong thời gian đủ dài để buộc Iran thay đổi hành vi, đồng thời kiểm soát tác động phụ đối với thị trường toàn cầu, sẽ là yếu tố quyết định thành công của chiến lược hiện nay.
Đoàn Hùng (PV TTXVN tại Washington)
Link gốc