Dưới áp lực của các tiêu chuẩn an toàn vốn Basel II và Basel III, cuộc đua củng cố "bệ đỡ" tài chính của các nhà băng Việt đang trở nên nóng hơn bao giờ hết.

Số liệu tài chính Quý I/2026 cho thấy một sự chuyển dịch về tăng trưởng vốn chủ sở hữu khi nhóm ngân hàng tư nhân tăng tốc mạnh và thu hẹp đáng kể khoảng cách với các "ông lớn" quốc doanh.

Những "pháo đài" nghìn tỷ

Kết thúc quý I/2026, bức tranh vốn chủ sở hữu ngành ngân hàng tiếp tục phân hóa rõ nét, nơi các con số không chỉ đại diện cho quy mô mà còn là biểu tượng của niềm tin và năng lực chống chịu rủi ro.

Vietcombank tiếp tục khẳng định vị thế "anh cả" không thể lay chuyển với vốn chủ sở hữu đạt 234.031 tỷ đồng, tăng 4% so với đầu năm. Dù tốc độ tăng trưởng không quá đột biến so với mặt bằng chung, nhưng con số tuyệt đối này vẫn tạo ra một khoảng cách an toàn, đóng vai trò là "mỏ neo" vững chắc cho toàn hệ thống trước những biến động kinh tế toàn cầu.

Xếp ngay sau là BIDV với 190.623 tỷ đồng. Đây là cái tên gây ấn tượng mạnh nhất trong nhóm Big4 khi ghi nhận mức tăng trưởng 10% chỉ trong 3 tháng – giá trị vốn tăng thêm đạt hơn 17.000 tỷ đồng. Sự bứt phá này cho thấy nỗ lực vượt bậc của BIDV trong việc tích lũy lợi nhuận và nâng cao năng lực tài chính. Trong khi đó, VietinBank giữ vị trí thứ ba với 188.692 tỷ đồng, hoàn thiện bộ khung vững chãi của khối ngân hàng có vốn Nhà nước.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong bức tranh tài chính quý này chính là sự vươn lên mãnh liệt của nhóm "ngân hàng tư nhân dẫn đầu". Techcombank và VPBank hiện đã trở thành những đối trọng thực sự, đủ sức thách thức vị thế của các ngân hàng quốc doanh.

Với vốn chủ sở hữu lần lượt đạt 186.683 tỷ đồng và 186.605 tỷ đồng, hai nhà băng này hiện chỉ còn cách VietinBank chưa đầy 3.000 tỷ đồng. Sự bám đuổi sát sao này không phải là ngẫu nhiên. Đây là thành quả của chiến lược tích lũy nội lực bền bỉ khi các nhà băng ưu tiên giữ lại lợi nhuận để tăng vốn thay vì chi trả cổ tức bằng tiền mặt. 

Việc tích lũy vốn chủ sở hữu thông qua giữ lại lợi nhuận để chia cổ tức bằng cổ phiếu đang trở thành xu hướng chủ đạo. Điều này giúp các ngân hàng vừa làm hài lòng cổ đông, vừa giữ lại được "nguồn vốn tươi" để tái đầu tư vào các mảng chiến lược.

Trong khi đó, MB tiếp tục duy trì phong độ ổn định với 149.745 tỷ đồng vốn chủ sở hữu (tăng 5%). Đáng chú ý, MB dự kiến tăng vốn điều lệ lên mức kỷ lục hơn 100.000 tỷ đồng trong năm 2026, cho thấy tham vọng không chỉ dừng lại ở việc "phòng thủ" mà còn là mục tiêu thống trị thị phần bán lẻ.

Theo các chuyên gia từ VIS Rating, việc các ngân hàng tư nhân lớn ưu tiên củng cố vốn chủ sở hữu không chỉ giúp cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR) mà còn tạo dư địa cực lớn để mở rộng tín dụng khi thị trường bất động sản và đầu tư công đang phục hồi mạnh mẽ.

"Tấm khiên" rủi ro và "bàn đạp" tăng trưởng

Bên cạnh những “ông lớn” trên, thị trường còn chứng kiến những bước nhảy vọt đầy bất ngờ của các nhà băng có quy mô nhỏ. PGBank, dù quy mô tuyệt đối còn khiêm tốn, nhưng lại trở thành "quán quân tăng trưởng" trong quý I/2026 với tỷ lệ tăng trưởng vốn chủ sở hữu đột biến lên đến 23%, đạt mức 8.081 tỷ đồng. 

Tuy nhiên, ở phía cuối bảng xếp hạng, sự phân hóa lại đang trở nên gay gắt và đáng ngại. Trong khi các "ông lớn" tính bằng đơn vị trăm nghìn tỷ, thì một số nhà băng chỉ đạt con số nghìn tỷ và vẫn đang chật vật trong cuộc đua tăng vốn để đảm bảo quy mô hoạt động tối thiểu. Nổi bật là cái tên như Saigonbank (4.267 tỷ đồng), BVBank (7.657 tỷ đồng)…

Việc vốn chủ sở hữu tăng chậm (chỉ từ 1-2% ở một số đơn vị) có thể khiến các ngân hàng nhỏ hụt hơi trong việc đáp ứng các chỉ tiêu an toàn của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), từ đó hạn chế khả năng cho vay và phát triển dịch vụ mới.

Theo các chuyên gia, vốn chủ sở hữu được xem là một trong những chỉ tiêu quan trọng phản ánh năng lực tài chính của ngân hàng. Quy mô vốn lớn giúp các nhà băng có thêm dư địa mở rộng tín dụng, đầu tư công nghệ, nâng cao khả năng chống chịu rủi ro cũng như đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn vốn ngày càng khắt khe.

Vốn chủ sở hữu càng lớn, hệ số an toàn vốn (CAR) càng cao, giúp ngân hàng tự tin hơn trước các cú sốc nợ xấu và biến động lãi suất. Trong bối cảnh yêu cầu về chuẩn mực Basel III ngày càng khắt khe, việc gia tăng chủ sở hữu không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để tồn tại.

Nhận định về xu hướng này, chuyên gia từ Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho rằng: "Năm 2026 là giai đoạn bản lề. Những ngân hàng có vốn chủ sở hữu dày sẽ có lợi thế tuyệt đối trong việc giảm chi phí vốn và đẩy mạnh các mảng thu ngoài lãi như bảo hiểm, ngân hàng số và quản lý quỹ".

Đồng quan điểm, các chuyên gia tài chính từ WiGroup nhấn mạnh rằng vốn chủ sở hữu mạnh chính là thước đo niềm tin của nhà đầu tư và khách hàng. Một ngân hàng có nền tảng vốn tốt sẽ dễ dàng huy động nguồn lực từ thị trường quốc tế với chi phí rẻ hơn, đồng thời có đủ tiềm lực để đầu tư vào hạ tầng công nghệ - "vũ khí" quyết định thắng bại trong kỷ nguyên ngân hàng số.

Tuy nhiên, cuộc đua này dự báo sẽ còn khốc liệt hơn trong các quý tiếp theo, đặc biệt khi các ngân hàng bắt đầu triển khai các kế hoạch tăng vốn "khủng" đã được thông qua tại Đại hội đồng cổ đông thường niên. Trong "cuộc chơi" của những con số nghìn tỷ này, ai có nền tảng vốn vững chắc hơn, người đó sẽ có cơ hội chiếm lĩnh đỉnh cao trong chu kỳ phát triển mới của nền kinh tế.

Huyền Anh

Link gốc