Trong khi Ngân hàng Nhà nước liên tục điều chỉnh tỷ giá trung tâm lên mức cao nhất trong vòng 11 tháng qua, thị trường ngoại tệ lại chứng kiến một diễn biến ngược chiều đầy thú vị khi giá USD tự do giảm sâu và lùi sát về mức giao dịch tại các ngân hàng thương mại.

Sự hạ nhiệt của tâm lý đầu cơ cùng nguồn cung ngoại tệ dồi dào đang tạo nên một vùng đệm an toàn cho VND, bất chấp những biến số khó lường từ chính sách tiền tệ trên thế giới và áp lực phục hồi của đồng bạc xanh.

Sự tương phản giữa các kênh giao dịch

Tính đến đầu tháng 7/2026, thị trường ngoại hối Việt Nam ghi nhận những số liệu khả quan khi so sánh với các quốc gia trong khu vực. Theo dữ liệu từ Chứng khoán VNDIRECT, tỷ giá trung tâm do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố giữ ở mức 25.202 VND/USD, chỉ mất giá khoảng 0,1% so với đầu năm. Đây là một con số ấn tượng nếu đặt cạnh mức mất giá 7,8% của đồng Rupiah Indonesia hay 5,7% của đồng Baht Thái Lan.

Giá USD trên thị trường tự do giảm sâu và lùi sát về mức giao dịch tại các ngân hàng thương mại. .

Sự ổn định này cũng được Vietcap ghi nhận trên thị trường liên ngân hàng trong hai tháng liên tiếp, cho thấy khả năng điều tiết linh hoạt của cơ quan quản lý.

Ngày 21/7, NHNN công bố tỷ giá trung tâm lên 25.260 đồng, mức cao nhất kể từ cuối tháng 8/2025. Trong khi các nhà băng lớn như Vietcombank hay VietinBank duy trì giá bán ra ở mức thấp, quanh ngưỡng 26.490 đến 26.513 đồng/USD.

Tuy nhiên, diễn biến trên thị trường tự do lại khác biệt hoàn toàn. Sau khi chạm ngưỡng kỷ lục 28.150 đồng vào đầu tháng 3, giá USD tự do đã bước vào chu kỳ giảm mạnh. Ngày 21/7, giá mua vào chỉ còn quanh mức 26.400 đồng và bán ra ở ngưỡng 26.500 đồng. Đây là diễn biến khá bất ngờ bởi so với giai đoạn cao điểm, giá USD tự do cao hơn giá trong ngân hàng thương mại khoảng 1.600 đồng. Tính riêng trong tuần giao dịch gần nhất, mức điều chỉnh giảm 250 đồng đã đánh dấu nhịp rơi mạnh nhất trong vòng một tháng qua.

Như vậy, tính đến thời điểm hiện nay, giá bán USD tự do đang thấp hơn kênh giao dịch chính thức. Điều này đồng nghĩa với việc người dân nếu có nhu cầu đổi ngoại tệ sang tiền đồng thì giao dịch tại ngân hàng sẽ nhận được tỷ giá tốt hơn so với kênh "chợ đen".

Trong cập nhật mới nhất về kinh tế vĩ mô, Ngân hàng UOB Việt Nam cho hay tỷ giá tại Việt Nam đã ổn định hơn trong những tuần gần đây. Động thái can thiệp hồi tháng 4, thông qua hợp đồng kỳ hạn hủy ngang 180 ngày ở mức 26.850 VND/USD của NHNN đã thiết lập một ngưỡng trần hiệu quả, giúp neo kỳ vọng và hạn chế đầu cơ. Việc gia hạn thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran vào cuối tháng 5 cũng góp phần cải thiện bối cảnh bên ngoài.

Kịch bản nào cho tỷ giá nửa cuối năm?

Việc tỷ giá trung tâm liên tục được đẩy lên mức 25.260 đồng nhưng thị trường không "chạy" theo nhịp tăng này được các chuyên gia đánh giá là một chiến lược phòng vệ chủ động. PGS.TS Nguyễn Quốc Anh, giảng viên cao cấp Khoa Ngân hàng, Đại học Kinh tế TP.HCM, nhận định đây là động thái nhằm tạo vùng đệm dự phòng cho những biến động cuối năm. Khi chỉ số DXY tăng hơn 2,5% từ đầu năm, việc nâng tỷ giá trung tâm là cách nhà điều hành đuổi theo diễn biến thế giới một cách có kiểm soát để bảo vệ giá trị nội tệ.

Ở chiều ngược lại, đà giảm của USD tự do xuất phát từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố nội tại. Nguồn cung ngoại tệ hiện nay được đánh giá là khá dồi dào nhờ dòng vốn FDI giải ngân mạnh mẽ, sự phục hồi của du lịch và lượng kiều hối ổn định. Đồng thời, nhu cầu thanh toán ngoại tệ đang ở vùng trũng do giai đoạn giữa năm thường không phải là cao điểm nhập khẩu. Tâm lý đầu cơ hạ nhiệt cũng đóng vai trò then chốt khi người dân dần e ngại rủi ro pháp lý tại các thị trường phi chính thức.

Bên cạnh đó, thị trường vàng cũng có tác động gián tiếp đến tỷ giá. Theo bà Lý Thị Hiền, Trưởng phòng phân tích cấp cao khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, việc giá vàng trong nước và thế giới sụt giảm từ 2 đến 4,5% kể từ đầu năm đã khiến tâm lý nắm giữ USD bên ngoài hệ thống ngân hàng nguội dần. Khi tài sản đầu cơ không còn mang lại lợi nhuận kỳ vọng, áp lực lên tỷ giá tự do tự động được giải tỏa.

Tuy nhiên, giới chuyên gia lưu ý dư địa giảm thêm của USD tự do gần như không còn khi mức giá này đã tiệm cận hoặc thấp hơn ngưỡng bán ra của các ngân hàng thương mại.

Trong tương lai, các tổ chức tài chính đều có cái nhìn thận trọng nhưng lạc quan về sự ổn định vĩ mô. VNDIRECT và Vietcap cùng chung nhận định rằng tỷ giá USD/VND sẽ chỉ dao động trong biên độ từ 1 đến 2% cho cả năm 2026. Mặc dù Fed có thể duy trì lãi suất ở mức 3,5 đến 3,75% dưới thời tân Chủ tịch Kevin Warsh, sức ép từ đồng USD mạnh sẽ được cân bằng nhờ dòng vốn FDI đăng ký nửa đầu năm tăng tới 61%. Thâm hụt thương mại cũng được kỳ vọng thu hẹp khi Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu thành phẩm sau giai đoạn nhập khẩu máy móc, nguyên liệu đầu vào.

Thậm chí, ngân hàng UOB còn đưa ra dự báo đồng VND sẽ mạnh lên trong dài hạn. Cụ thể, tỷ giá có thể lùi về mức 26.400 đồng vào cuối năm nay và tiếp tục giảm xuống 26.100 đồng vào quý II/2027. Tuy nhiên, giai đoạn từ tháng 9 trở đi vẫn được cảnh báo là thời điểm tỷ giá có thể dao động nhanh do nhu cầu nhập khẩu phục vụ mùa lễ hội cuối năm tăng cao.

Trước bối cảnh đó, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp không nên chủ quan. Ông Jung Hyo Chang,Giám đốc Trung tâm Giao dịch Toàn cầu Ngân hàng Shinhan, nhấn mạnh rằng việc hiểu rõ các yếu tố tác động đến tỷ giá sẽ giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định kinh doanh đúng đắn. Các đơn vị nhập khẩu có thể tận dụng giai đoạn thấp điểm hiện tại để tối ưu chi phí thanh toán.

Đặc biệt, việc sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro như hợp đồng kỳ hạn, quyền chọn hay hợp đồng hoán đổi sẽ là giải pháp hiệu quả để chốt chi phí ở mức hợp lý, thay vì chỉ bị động ứng phó khi thị trường xảy ra những "cơn sóng" lớn.

Huyền Anh

Link gốc