Qua những chuyện luận đàm, nhiều chuyên gia kinh tế kể rằng, khi doanh nghiệp chững lại hoặc phá sản, người ta thường đổ lỗi cho cơ chế, do thiếu vốn hay do thị trường thu hẹp. Thế nhưng, sâu xa hơn và cũng là "điểm nghẽn" tước đi năng lực đột phá của nền kinh tế đất nước lại nằm chính ở nơi nhạy cảm nhất. Đó là "hệ điều hành" trong tư duy của những người đứng đầu.

Các đại biểu thực hiện nghi thức Bấm nút khởi động Chương trình phát triển lãnh đạo doanh nghiệp Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030 “CEO Việt Nam Kỷ nguyên mới”. Ảnh: Lê Đông/TTXVN

Thực tế chỉ ra rằng, sự thành công của một bộ phận không nhỏ doanh nghiệp Việt trong giai đoạn trước thường bắt nguồn từ sự nhanh nhạy, tận dụng khe hở thị trường, thâm dụng lao động giá rẻ, hoặc thậm chí là dựa vào "quan hệ" thay vì năng lực lõi. Nhưng khi bước vào kỷ nguyên của chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, những "mánh khóe" kinh doanh đó lập tức không còn đất để phát huy.

Công nghệ số và tiêu chuẩn toàn cầu (như ESG) đòi hỏi một thứ mà nhiều lãnh đạo Việt Nam xưa nay vẫn lảng tránh. Đó là sự minh bạch tuyệt đối.

Tiến sĩ Vũ Minh Hoàng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đổi mới Sáng tạo Ứng dụng, một chuyên gia lâu năm trong việc mổ xẻ "bệnh lý" doanh nghiệp, đã thẳng thắn nhận định, vẫn còn nhiều giám đốc điều hành (CEO) mang tâm thế của những 'con buôn' tài ba hơn là những nhà quản trị chiến lược.

Khi đối mặt với yêu cầu phải số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng, hệ thống của họ lập tức sụp đổ. Tại sao? Vì hệ thống số không có chỗ cho sự mập mờ, không có chỗ cho 'sổ sách hai hệ thống' hay sự điều hành độc đoán cảm tính. Đất nước không thiếu những người kiếm tiền giỏi, nhưng nền kinh tế đang khát khô những nhà kiến tạo giá trị bền vững.

Chính tâm lý sợ bị "soi rọi" bởi ánh sáng của công nghệ đã khiến các dự án chuyển đổi số tại nhiều SMEs chỉ dừng lại ở lớp vỏ bọc hào nhoáng.

Một nhà lãnh đạo của Công ty Cơ khí chính xác NP chia sẻ, từng phải trả giá cực đắt cho bài học này: "Tôi từng ném qua cửa sổ hàng tỷ đồng cho các phần mềm ERP và tự động hóa. Thất bại không phải do đối tác cấp phần mềm kém, mà do chính tôi. Khi hệ thống số yêu cầu rành mạch mọi quy trình, tước đi đặc quyền 'chỉ đạo miệng' và phơi bày những góc khuất trong quản lý chi phí, chính bản thân tôi lại cảm thấy bị đe dọa. Rất nhiều giám đốc hô hào chuyển đổi số rất to, nhưng trong thâm tâm, họ lại âm thầm chống lại nó vì sợ mất đi quyền lực tuyệt đối". Nền kinh tế đất nước không thể cất cánh nếu tiếp tục được lèo lái bởi những tư duy cạn tầm và sợ minh bạch.

Nhìn thấu điểm nghẽn mang tính gốc rễ này, Đảng và Nhà nước đã có những động thái can thiệp vĩ mô mang tính lịch sử. Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã ấn định rõ ràng: Khu vực kinh tế tư nhân phải trở thành một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia. Để làm được điều đó, điều kiện tiên quyết không phải là bơm thêm tiền, mà là phải có những doanh nghiệp lớn mạnh được dẫn dắt bởi một đội ngũ giám đốc điều hành (CEO) đủ tầm nhìn, năng lực và bản lĩnh.

Mệnh lệnh này lập tức được thể chế hóa. Ngày 31/3/2026, Thủ tướng Chính phủ chính thức ban hành Quyết định số 525/QĐ-TTg, phê duyệt chiến lược chưa từng có: Chương trình đào tạo 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030. Đây không phải là một chiến dịch lùa các ông chủ "đến trường" một cách hình thức. Đó là một nỗ lực cấp bách của quốc gia nhằm "viết lại DNA" cho đội ngũ lãnh đạo, hướng tới trình độ quản trị hiện đại, năng lực hội nhập quốc tế và chuẩn mực đạo đức kinh doanh.

Sự đồng hành của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thông qua việc khởi động Chương trình "CEO Việt Nam Kỷ nguyên mới" giai đoạn 2026-2030 chính là câu trả lời mang tính thực chiến để đáp ứng lời giải này.

Bà Võ Thị Minh An, Tổng Giám đốc A11, chia sẻ góc nhìn, mọi bài toán của tổ chức suy cho cùng đều là bài toán con người. Với ‘CEO Kỷ nguyên mới’, doanh nghiệp kỳ vọng chuyển hóa các chuẩn mực toàn cầu thành giá trị ‘glocal’ - kết hợp tri thức quốc tế với sự thấu hiểu sâu sắc thị trường nội địa để cùng doanh nhân kiến tạo tương lai.

Theo bà Võ Thị Minh An, những giá trị mà chương trình đem lại không chỉ tạo lập một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện trước, trong và sau đào tạo thông qua các diễn đàn, hội thảo, tọa đàm CEO, hoạt động mentoring, coaching, kết nối đầu tư và thị trường, mà còn tạo ra không gian chất lượng để các doanh nhân giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm quản trị và tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mà sự tàn khốc của thương trường được đo bằng khả năng làm chủ dữ liệu và năng lực thích ứng với các chuẩn mực toàn cầu. Khủng hoảng luôn làm "lộ ra" những ai chưa trang bị đủ năng lực cạnh tranh. Nếu các nhà quản lý doanh nghiệp vẫn ôm mộng dùng những "chiêu trò" của ngày hôm qua để giải quyết bài toán của ngày mai, thì không một chính sách hỗ trợ nào của Nhà nước có thể cứu vãn.

Chương trình đào tạo 10.000 CEO hay các quyết sách vĩ mô từ Chính phủ chỉ là bệ phóng. Sự lột xác thực sự phải đến từ lòng dũng cảm đập bỏ cái tôi cũ kỹ của chính tầng lớp doanh nhân. Nền kinh tế Việt Nam chỉ có thể tìm thấy điểm đột phá, vươn mình trở thành một cường quốc thịnh vượng khi và chỉ khi những người cầm lái dám bước ra khỏi cái "ao làng" trong chính tâm trí của mình.

Ngọc Quỳnh (TTXVN)

Link gốc