Phiên giao dịch ngày 16/12 ghi nhận đồng rial của Iran rơi xuống mức thấp kỷ lục hơn 1,3 triệu rial đổi 1 USD. Diễn biến này không chỉ phản ánh một cú sốc tỷ giá mang tính thời điểm, mà còn cho thấy những rạn nứt sâu sắc trong nền kinh tế Iran sau nhiều năm chịu trừng phạt kéo dài.

Ngày 16/12, thị trường ngoại hối Iran chứng kiến một cột mốc đáng báo động khi đồng rial tiếp tục lao dốc, xuống mức thấp kỷ lục mới hơn 1,3 triệu rial/USD. Chỉ chưa đầy hai tuần trước đó, đồng tiền này lần đầu vượt ngưỡng 1,2 triệu rial/USD, vốn đã được coi là đáy lịch sử.

Tốc độ mất giá nhanh và liên tục cho thấy niềm tin của thị trường vào triển vọng kinh tế Iran đang suy giảm nghiêm trọng, trong khi các biện pháp kiểm soát tỷ giá của chính phủ ngày càng bộc lộ giới hạn.

Tại Tehran, các nhà giao dịch tiền tệ đồng loạt báo giá USD vượt mốc 1,3 triệu rial, phản ánh làn sóng chuyển sang nắm giữ ngoại tệ mạnh như một kênh trú ẩn trước rủi ro.

Phiên giao dịch ngày 16/12 ghi nhận đồng rial của Iran rơi xuống mức thấp kỷ lục hơn 1,3 triệu rial đổi 1 USD (Ảnh: AP)

Đồng rial không chỉ suy yếu về mặt danh nghĩa, mà còn mất giá mạnh về mặt thực khi lạm phát leo thang, khiến sức mua của người dân sụt giảm nhanh chóng. Giá thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu tăng mạnh, bào mòn thu nhập của các hộ gia đình, đặc biệt là tầng lớp trung lưu và nhóm thu nhập thấp, những đối tượng vốn đã chịu nhiều sức ép từ suy thoái kéo dài.

Áp lực lạm phát cũng trở nên nghiêm trọng khi Iran điều chỉnh chính sách giá xăng. Việc bổ sung bậc giá xăng thứ ba diễn ra trong bối cảnh chi phí sinh hoạt gia tăng và đồng rial suy yếu nhanh. Theo cơ chế mới, người dân vẫn được hưởng hạn mức xăng trợ giá, song phần tiêu thụ vượt mức phải trả giá cao gấp hơn ba lần mức trợ cấp ban đầu.

Dù giá xăng tại Iran vẫn thuộc nhóm thấp nhất thế giới, các nhà kinh tế cảnh báo thay đổi này sẽ lan tỏa sang chi phí vận tải và giá hàng hóa, từ đó tiếp tục thúc đẩy lạm phát trong nước.

Theo các chuyên gia, sau cú trượt dài của đồng rial là các nguyên nhân mang tính cấu trúc. Nền kinh tế Iran đã bị bào mòn suốt nhiều năm bởi các lệnh trừng phạt quốc tế, đặc biệt kể từ khi Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2018. Khi thỏa thuận năm 2015 được thực thi, tỷ giá chỉ vào khoảng 32.000 rial/USD. Việc đồng rial mất giá hơn 40 lần kể từ đó phản ánh mức độ cô lập ngày càng sâu của Iran khỏi các dòng vốn và thương mại toàn cầu.

Tình hình càng u ám hơn khi chính quyền Mỹ dưới nhiệm kỳ hai của Tổng thống Donald Trump tái khởi động chiến dịch “gây sức ép tối đa”. Các biện pháp trừng phạt mới nhắm vào lĩnh vực tài chính và xuất khẩu năng lượng đã cắt giảm nghiêm trọng nguồn thu ngoại tệ của Iran.

Việc Washington tăng cường truy quét các doanh nghiệp tham gia giao dịch dầu thô Iran, bao gồm cả các thương vụ bán giá rẻ cho đối tác tại châu Á, khiến những “lối thoát” hạn chế còn lại của Tehran tiếp tục bị thu hẹp.

Trong nhiệm kỳ hai, TT Trump tái khởi động chiến dịch “gây sức ép tối đa” với Iran, nhắm vào vào lĩnh vực tài chính và xuất khẩu năng lượng (Ảnh: A)

Áp lực quốc tế gia tăng hơn nữa khi Liên hợp quốc tái áp đặt các biện pháp trừng phạt liên quan đến hạt nhân thông qua cơ chế “snapback” vào cuối tháng 9. Các biện pháp này không chỉ đóng băng tài sản của Iran ở nước ngoài mà còn hạn chế giao dịch vũ khí và siết chặt các chế tài liên quan đến chương trình tên lửa, củng cố cảm nhận rằng Iran đang ngày càng bị đẩy ra bên lề hệ thống kinh tế toàn cầu.

Yếu tố địa chính trị cũng góp phần làm trầm trọng thêm tâm lý bất an của thị trường. Đàm phán hạt nhân giữa Washington và Tehran rơi vào bế tắc, trong khi nguy cơ xung đột lan rộng sau các diễn biến quân sự giữa Iran và Israel vẫn hiện hữu. Nỗi lo về một cuộc đối đầu lớn hơn, có thể kéo Mỹ vào vòng xoáy căng thẳng, đã thúc đẩy làn sóng bán tháo rial và gia tăng biến động trên thị trường tiền tệ.

Mốc 1,3 triệu rial/USD không chỉ là một con số tỷ giá, mà là tín hiệu cảnh báo về một vòng xoáy nguy hiểm gồm đồng tiền mất giá, lạm phát leo thang, sức mua suy giảm và niềm tin xã hội bị xói mòn. Trong bối cảnh trừng phạt tiếp tục siết chặt, ngoại giao đình trệ và rủi ro địa chính trị gia tăng, đồng rial của Iran dường như vẫn chưa chạm đáy. Nếu không có bước ngoặt mang tính chiến lược cả về chính sách đối nội lẫn đối ngoại, nguy cơ “sụp đổ” của đồng tiền này có thể trở thành hiện thực, kéo theo những hệ lụy kinh tế – xã hội khó lường.

Theo AP

Link gốc