Đằng sau kỷ lục hơn 670 tổ chức ngân hàng đóng cửa tại Trung Quốc là những sức ép ngày càng lớn từ bất động sản suy yếu, tín dụng giảm tốc và biên lợi nhuận thu hẹp, buộc Bắc Kinh phải xử lý phần yếu nhất của hệ thống tài chính.
Theo Cơ quan Quản lý Tài chính Quốc gia Trung Quốc (NFRA), hơn 670 tổ chức ngân hàng đã đóng cửa trong năm 2025, ghi nhận mức cao nhất từ trước đến nay. Báo cáo của Fitch dựa trên dữ liệu của NFRA cho thấy tổng số tổ chức ngân hàng tại Trung Quốc giảm còn 3.139 vào cuối năm 2025, thấp hơn 23% so với 4 năm trước.
Tuy nhiên, “đóng cửa” không đồng nghĩa với việc hàng trăm ngân hàng lần lượt phá sản. Phần lớn nằm trong quá trình sáp nhập, giải thể hoặc hủy giấy phép khi Trung Quốc tái cấu trúc mạng lưới ngân hàng nhỏ. Quá trình này chủ yếu nhắm tới hơn 3.600 ngân hàng nông thôn và hợp tác xã tín dụng, nhóm chiếm khoảng 14% tổng tài sản ngân hàng của Trung Quốc.
Vì sao ngân hàng nhỏ chịu sức ép lớn?
Những ngân hàng bị xử lý phần lớn có chung một số đặc điểm: quy mô nhỏ, vốn mỏng, hoạt động tập trung vào một khu vực địa lý và phụ thuộc nhiều vào nền kinh tế địa phương.
Fitch đánh giá các ngân hàng nhỏ, chủ yếu hoạt động ở khu vực nông thôn và các thành phố cấp tỉnh, vẫn là bộ phận dễ tổn thương nhất của hệ thống ngân hàng Trung Quốc. Những điểm yếu nổi bật gồm chất lượng tài sản thấp, mức vốn hóa hạn chế và năng lực quản trị yếu, đặc biệt tại các khu vực kém phát triển.
Môi trường kinh doanh cũng trở nên khó khăn hơn. Lãi suất thấp làm thu hẹp biên lãi ròng, trong khi nhu cầu tín dụng yếu khiến các ngân hàng khó mở rộng cho vay. Thị trường bất động sản suy giảm lại tạo thêm áp lực lên chất lượng tài sản.
Theo IMF, biên lãi ròng của các ngân hàng Trung Quốc đã giảm từ 2,2% năm 2019 xuống 1,4% vào quý III/2025. Tỷ suất sinh lời trên tài sản cũng giảm từ 0,9% xuống 0,6% trong cùng kỳ.
Sức ép đặc biệt lớn đối với các ngân hàng khu vực, bởi họ thường có ít nguồn thu thay thế và phụ thuộc nhiều vào tiền gửi cũng như nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp, hộ gia đình tại địa phương. Khi tín dụng suy yếu, các ngân hàng có xu hướng chuyển vốn sang trái phiếu và những tài sản thu nhập cố định để duy trì lợi nhuận.
Các ngân hàng nhỏ thường có quan hệ tín dụng chặt chẽ với doanh nghiệp địa phương, thị trường bất động sản và các phương tiện tài chính của chính quyền địa phương (LGFV). Khi bất động sản suy yếu, doanh số bán đất giảm và tài chính của chính quyền địa phương chịu sức ép, những ngân hàng có mức độ tiếp xúc cao với các lĩnh vực này cũng dễ bị ảnh hưởng.
Sử lý rủi ro trước khi chúng lan rộng
Một ví dụ đáng chú ý là tỉnh Hà Nam. Tháng 9/2025, cơ quan quản lý tài chính tại Hà Nam phê duyệt việc sáp nhập 82 tổ chức tài chính nông thôn vào Henan Rural Commercial Bank.
Ngân hàng này tiếp nhận toàn bộ tài sản, nợ, hoạt động, nhân sự và mạng lưới của các tổ chức được sáp nhập, đưa chúng về cùng một đầu mối quản lý. Động thái diễn ra sau cuộc khủng hoảng ngân hàng nông thôn tại Hà Nam năm 2022, khi tiền gửi tại 4 tổ chức bị đóng băng và dẫn tới các cuộc biểu tình của người gửi tiền.
Một trường hợp khác là Z-Bank tại Vũ Hán. Tháng 7/2025, chính quyền địa phương tiếp quản ngân hàng này trước khi Z-Bank được Hankou Bank tiếp nhận. Theo Financial Times dẫn Moody's, vụ việc cho thấy những thách thức mà các ngân hàng khu vực yếu hơn đang phải đối mặt và quá trình hợp nhất có thể tiếp tục khi cơ quan quản lý tìm cách xử lý rủi ro tại các tổ chức nhỏ và yếu hơn. Z-Bank có khoảng 124 tỷ nhân dân tệ tài sản vào cuối năm 2024.
Con số 670 không nên được hiểu là bằng chứng cho thấy toàn bộ hệ thống ngân hàng Trung Quốc đang rơi vào khủng hoảng.
Theo IMF, hệ thống ngân hàng Trung Quốc nhìn chung vẫn có khả năng chống chịu, với vốn và thanh khoản ở mức tương đối đầy đủ. Tỷ lệ an toàn vốn của toàn hệ thống đạt 15,4% vào quý III/2025, trong khi tỷ lệ vốn cấp 1 ở mức 12,4%.
Tỷ lệ nợ xấu cũng chưa ở mức báo động. IMF cho biết tỷ lệ nợ xấu và các khoản vay cần chú ý lần lượt là 1,5% và 2,2% vào quý III/2025. Tuy nhiên, IMF cảnh báo các biện pháp gia hạn và hỗ trợ tín dụng có thể khiến một phần vấn đề về chất lượng tài sản bị trì hoãn ghi nhận.
Trong khi ngân hàng nhỏ bị thu hẹp, các ngân hàng lớn lại được tăng cường vốn. Tháng 9/2025, Trung Quốc công bố kế hoạch bổ sung khoảng 54 tỷ USD vốn cho hai ngân hàng lớn là Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC) và Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc cùng các công ty bảo hiểm. Trước đó, 4 ngân hàng quốc doanh lớn nhất cũng đã được bổ sung vốn.
Sự tương phản này cho thấy mục tiêu của Bắc Kinh không đơn thuần là giảm số lượng ngân hàng. Đây là quá trình tái cấu trúc theo hướng củng cố các tổ chức có vai trò lớn trong hệ thống, đồng thời thu hẹp hoặc sáp nhập những ngân hàng nhỏ có vốn mỏng, quản trị yếu và mức độ rủi ro cao.
Bất động sản suy yếu, nhu cầu tín dụng thấp và biên lợi nhuận thu hẹp đang khiến các ngân hàng nhỏ trở thành nơi phản ánh rõ nhất những khó khăn của nền kinh tế. Bằng cách sáp nhập và xử lý các tổ chức yếu kém, Bắc Kinh đang tìm cách giải quyết rủi ro từ phần dễ tổn thương nhất trước khi chúng có thể lan sang toàn hệ thống.
Link gốc